Samochód wrócił z warsztatu, jeździ jak dawniej, lakier się zgadza. Kiedy jednak przychodzi czas sprzedaży, kupujący sprawdza historię pojazdu, widzi szkodę i proponuje niższą cenę. Ta różnica ma swoją nazwę: utrata wartości handlowej. I w wielu przypadkach można jej dochodzić od ubezpieczyciela sprawcy.
Czym jest utrata wartości handlowej
To różnica między wartością rynkową auta przed szkodą a jego wartością rynkową po prawidłowej naprawie. Naprawa przywraca sprawność techniczną, ale nie usuwa faktu, że pojazd jest powypadkowy. Rynek wycenia to niżej.
Co mówi Sąd Najwyższy
Sprawę rozstrzygnęła uchwała Sądu Najwyższego z 12 października 2001 roku (sygn. III CZP 57/01). Sąd uznał, że odszkodowanie za uszkodzony samochód może obejmować nie tylko koszty naprawy, ale też kwotę odpowiadającą różnicy wartości auta przed uszkodzeniem i po naprawie.
Uzasadnienie jest proste. Kodeks cywilny przewiduje pełne naprawienie szkody (art. 361 § 2 i art. 363 § 1 k.c.). Wartością rzeczy jest to, ile można za nią uzyskać na rynku. Skoro po naprawie auto jest warte mniej, niż byłoby warte bez wypadku, ta różnica też jest szkodą.
Zasadę tę uwzględniają również wytyczne Komisji Nadzoru Finansowego dotyczące likwidacji szkód komunikacyjnych, a Rzecznik Finansowy od lat przypomina o niej poszkodowanym.
Od czego zależy wysokość
- Wiek auta. Im młodszy samochód, tym większa różnica. W starszych autach utrata maleje, ale to nie znaczy, że automatycznie znika. Przy starszych pojazdach liczy się ocena konkretnego przypadku i porównanie cen aut bezwypadkowych i powypadkowych.
- Zakres uszkodzeń. Inaczej rynek ocenia wymianę zderzaka, a inaczej naprawę elementów nośnych.
- Wcześniejsze szkody. Auto już wcześniej naprawiane może stracić mniej.
W praktyce ubezpieczyciele często liczą tę kwotę według wewnętrznych tabel, które z góry wykluczają np. starsze auta. Takie kryteria nie są przepisem prawa. W razie sporu decyduje ocena konkretnego pojazdu, zwykle przez rzeczoznawcę.
Jak się o to upomnieć
- Zgłoś roszczenie wprost. Przy zgłaszaniu szkody z OC sprawcy napisz, że oprócz kosztów naprawy domagasz się wyrównania utraty wartości handlowej.
- Zbierz dowody. Dokumentacja zdjęciowa, kosztorys, faktury, a jeśli to możliwe opinia rzeczoznawcy.
- Sprawdź decyzję. Ubezpieczyciel ma co do zasady 30 dni na wypłatę od zgłoszenia szkody. Jeśli pominął ten element, poproś o uzasadnienie.
- Złóż reklamację. Gdy odpowiedź Cię nie przekonuje, skieruj reklamację do ubezpieczyciela, a potem możesz zwrócić się do Rzecznika Finansowego.
- Nie zwlekaj. Roszczenia odszkodowawcze się przedawniają.
Najważniejsze w skrócie
Naprawa nie zawsze naprawia całą szkodę. Jeśli auto po kolizji z winy innego kierowcy straciło na wartości rynkowej, masz podstawę, żeby o tę kwotę zapytać.
Podstawa prawna i źródła
- Kodeks cywilny, art. 361 § 2 i art. 363
- Uchwała Sądu Najwyższego z 12 października 2001 r., sygn. III CZP 57/01
- Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK, art. 14 (termin wypłaty)
- Rzecznik Finansowy, „Utrata wartości handlowej pojazdu w szkodach likwidowanych z ubezpieczenia OC” (2022)
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie jest poradą prawną. W konkretnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem lub rzeczoznawcą.
