Rażące niedbalstwo: kiedy ubezpieczyciel może odmówić wypłaty i kto musi to udowodnić

„Odmawiamy wypłaty z powodu rażącego niedbalstwa.” To jedno z najmocniejszych zdań, jakie można przeczytać w decyzji ubezpieczyciela. Brzmi jak wyrok, ale często jest dopiero początkiem sporu, który da się wygrać.

Co mówi przepis

Art. 827 § 1 kodeksu cywilnego rozróżnia dwie sytuacje:

  • wina umyślna: ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności,
  • rażące niedbalstwo: odszkodowanie co do zasady się nie należy, chyba że umowa lub OWU stanowią inaczej albo wypłata odpowiada w danych okolicznościach względom słuszności.

Te dwa wyjątki dodano przy nowelizacji przepisów o umowie ubezpieczenia w 2007 roku. Warto więc sprawdzić OWU, bo niektóre umowy obejmują szkody powstałe wskutek rażącego niedbalstwa.

Czym rażące niedbalstwo nie jest

Przepisy go nie definiują. Sądy od lat powtarzają, że to coś znacznie więcej niż zwykła nieostrożność czy brak należytej staranności. Chodzi o zachowanie, które drastycznie odbiega od tego, jak w danej sytuacji postąpiłby rozsądny człowiek, czyli o złamanie elementarnych zasad ostrożności.

Ocena zawsze dotyczy konkretnych okoliczności: co dało się przewidzieć, w jakiej sytuacji był ubezpieczony, jakie miał doświadczenie. Chwila nieuwagi to jeszcze nie rażące niedbalstwo.

Kto musi to udowodnić

Ubezpieczyciel. To on powołuje się na okoliczność, która zwalnia go z wypłaty, więc on musi ją wykazać. Musi też wykazać związek przyczynowy, czyli że to właśnie to zachowanie doprowadziło do szkody. Zaniedbanie bez wpływu na powstanie szkody nie wystarczy.

Jak to wyglądało kiedyś, a jak dziś

W notatce dla ubezpieczonych z 2011 roku rada brzmiała: jeśli uważasz, że szkoda nie powstała w okolicznościach rażącego niedbalstwa, nie zgadzaj się z arbitralną decyzją, wyczerpaj procedurę odwoławczą i idź do sądu, bo tam to ubezpieczyciel będzie musiał udowodnić swoje racje. Ta rada jest nadal aktualna. Zmieniło się to, że dziś masz po drodze więcej narzędzi: ustawowy tryb reklamacji i Rzecznika Finansowego.

Co zrobić, gdy dostaniesz taką odmowę

  1. Poproś o pełne uzasadnienie. Jakie zachowanie ubezpieczyciel uznaje za rażące niedbalstwo i dlaczego miało wpływ na szkodę?
  2. Sprawdź OWU. Czy umowa nie obejmuje szkód powstałych wskutek rażącego niedbalstwa?
  3. Złóż reklamację z własnym opisem zdarzenia i dowodami.
  4. Zwróć się do Rzecznika Finansowego, jeśli odpowiedź Cię nie przekonuje.
  5. Rozważ sąd. Pamiętaj, kto musi udowodnić rażące niedbalstwo.

Podstawa prawna i źródła

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie jest poradą prawną. Każda sprawa wymaga oceny konkretnych okoliczności.

Podobne wpisy